Exogene ketonen voor een snellere aanpassing aan een ketogene levensstijl

Door: Frank Zweedijk D.O. , juli 2024, laatst bijgewerkt 09-07-2024.

Inleiding: Wanneer de insulinespiegel in de bloedbaan ten gevolge van vasten of een ketogeen dieet laag genoeg is, schakelt het lichaam over naar een staat van vetverbranding. Dit gaat gepaard met de aanmaak van ketonen in de lever wat het gebrek aan geconsumeerde koolhydraten en dus glucose compenseert. Ketonen zijn energierijke verbindingen die het lichaam in de lever kan aanmaken en als brandstof kunnen dienen voor onder andere ons brein, het hart en de skeletspieren. Ketonen die door het lichaam zelf worden aangemaakt noemt men endogene ketonen.

Als je start met een ketogeen dieet kun je eventueel ketonen als supplement innemen. In een dergelijk geval spreekt men van exogene ketonen.

Suppletie met exogene ketonen kan er voor zorgen dat tijdens de start met het ketogeen dieet sneller de overschakeling naar een staat van vetverbranding kan worden gemaakt.

Ongeacht of ketonen van origine exogeen of endogeen zijn, hebben ze allerlei positieve effecten op ons lichaam. Niet alleen ten behoeve van een snelle adaptatie aan het ketogeen dieet. Binnen de professionele wielerwereld maakt men bijvoorbeeld ook gebruik van exogene ketonen, omdat ze het herstel bespoedigen en een vermeend effect hebben op de prestatie.

Het kan ook bij bepaalde aandoeningen wenselijk zijn de concentratie ketonen in de bloedbaan middels exogene ketonen naar therapeutische waarden te verhogen, om zo een positief effect te hebben op het ziekteverloop.

In kader van dit artikel wordt overigens niet verder ingegaan op suppletie met ketonen binnen de sport of metabole therapie en beperken we ons tot de ondersteuning tijdens de aanvang met een ketogeen dieet.

Exogene ketonen brengt u sneller in een staat van vetverbranding: Iets wat je met grote regelmaat doet, daar word je goed in. Dit geldt voor sport, het bespelen van een muziekinstrument maar ook voor de verbranding van glucose, vetzuren of ketonen als brandstof. Elke brandstof stimuleert haar eigen opname in de cel en haar verbrandingssysteem. Dit wordt mogelijk gemaakt doordat elke brandstof als het ware “praat” met bepaalde genen. Circuleert er veel glucose in de bloedbaan dan wordt de opname en verbranding van glucose geoptimaliseerd. In een staat van vetverbranding geven ketonen een signaal aan bepaalde genen dat effectiever ketonen in de cel moeten kunnen worden opgenomen en vervolgens verbrand in de mitochondriën. Het aantal transportkanaaltjes in de cel neemt hierbij toe en bepaalde enzymen voor verbranding van ketonen worden extra aangemaakt. Het lichaam stuurt aan op een zo spoedig mogelijke aanpassing naar een staat van continue vetverbranding.

Suikerverbranding: Een lichaam dat jaren (of soms decennia) lang in een staat van glucoseverbranding heeft gefunctioneerd heeft een optimale glucoseverbrandingsmotor en heeft het mechanisme van verbranding van vetzuren en ketonen, met al haar betrokken genen en noodzakelijke enzymen en transportkanalen, op een laag pitje gezet. Wordt het lichaam op een bepaald moment bloot gesteld aan een ketogeen dieet, dan zal het de transitie naar een staat van vetverbranding (ketose) moeten maken. Het lichaam heeft dit niet meteen op orde en kan aanlopen tegen tijdelijke problemen in de energiehuishouding. Iedereen die ooit wel eens een ketogeen dieet is gestart is hiermee in meer of mindere mate geconfronteerd. De tijd die nodig is voor een optimale aanpassing op een ketogeen dieet noemt men keto-adaptatie. Suppletie van exogene ketonen kan de ketoadaptatie vergemakkelijken en versnellen.

De start van een ketogeen dieet: Bij aanvang van het ketogeen dieet is het lichaam niet meteen in staat veel ketonen aan te maken. Zoals hierboven is omschreven moet de ketonen-machinerie worden ‘aangezwengeld’. Wanneer middels suppletie van exogene ketonen de concentratie ketonen (betahydroxybuturaat) in de bloedbaan bijvoorbeeld van 0.5 naar 2.0 mmol/l wordt verhoogd, dan is dit een sterk signaal naar genen betrokken bij de stimulatie van opname en verbranding van vetzuren en ketonen. Het lichaam zorgt voor een extra “op-regulatie” van deze genen waardoor het lichaam effectiever vetzuren en ketonen in de cel gaat opnemen en verbranden en de ketoadaptie sneller verloopt. Ketonen stimuleren dus hun eigen opname en verbranding, een gegeven dat grote evolutionaire voordelen heeft.

De mens anticipeert qua verbranding voortdurend op het energieaanbod van haar omgeving, door het stimuleren of remmen van bepaalde genen. De natuur is geniaal…

Andere voordelen exogene ketonen: Een bijkomend voordeel van suppletie met exogene ketonen tijdens de eerste weken van een ketogeen dieet is het verminderen van het hongergevoel. Tevens remmen ketonen de afbraak van spiermassa. Zoals al eerder aangegeven heeft een lichaam soms moeite om over te schakelen van de verbranding van glucose naar vetzuren en ketonen. Omdat bij een ketogeen dieet nauwelijks glucose de bloedbaan binnenkomt zoekt het lichaam een oplossing voor het gebrek aan de brandstof die het jaren/decennia lang gewend was. De oplossing is spiereiwitten af te breken en om te zetten in glucose. Exogene ketonen kunnen hiervoor een stokje steken.

Keton-zouten: Exogene ketonen kunnen worden gesuppleerd als keton-zouten en keton-esters. Aangezien de laatst genoemde erg duur (en verre van smakelijk) zijn, adviseren we bij Osteo Vital de suppletie middels keton-zouten. Voordeel is dat deze exogene ketonen gecombineerd worden met diverse elektrolyten zoals natrium, kalium en magnesium. Bij aanvang van een ketogeen dieet treedt nog al eens een tekort op van deze elektrolyten wat kan leiden tot de zogenaamde “ketogriep”. Wanneer exogene ketonen worden gecombineerd met deze zouten neemt de kans op de ketogriep aanzienlijk af. Tenzij anders geadviseerd moeten ketonen slechts de eerste vier tot zes weken worden gebruikt en is het dus een hulpmiddel voor de aanvangsfase van een ketogeen dieet.

Ketocoaching: Zoals u leest is beginnen met een ketogeen dieet niet zo maar iets. Het vraagt om een enorme verandering in uw metabolisme en hierbij kan het lichaam tegen allerlei problemen aanlopen. Exogene ketonen kunnen hierbij helpen maar er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden. Overweeg daarom deskundige begeleiding door een ketocoach bij de aanvang van een ketogeen dieet. Het voorkomt klachten en frustraties en verhoogt aanzienlijk de kans op succes. Osteo Vital heeft een intensieve samenwerking met Rosalie de Kraker